TRANG CHỦ » TÀI NGUYÊN » Sáng kiến kinh nghiệm

Sử dụng phương pháp điều tra thực tế khi dạy đạo đức ở Tiểu học

Thứ sáu - 04/10/2013 21:15
Sử dụng phương pháp điều tra thực tế khi dạy đạo đức ở Tiểu học

Sử dụng phương pháp điều tra thực tế khi dạy đạo đức ở Tiểu học

Tác giả: Nguyễn Thị Tiến

A- PHẦN MỞ ĐẦU:
          Giáo dục Tiểu học  nhằm giúp học sinh  hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phat triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ , thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản.Với mục tiêu đó, từng môn học ở Tiểu học  đều có vai trò quan trọng góp phần hoàn thành mục tiêu đề ra cho bậc học.
Việc dạy học môn đạo đức đã giữ vai trò không nhỏ trong quá trình dạy học ở trường Tiểu học .Với chương trình đạo đức lớp Bốn , việc dạy học nhằm cung cấp cho học sinh  những kiến thức về một số chuẩn mực hành vi đạo đức và pháp luật phù hợp với lứa tuổi ; hình thành các kĩ năng giao tiếp đơn giản theo những chuẩn mực hành vi đạo đức ; hình thành thái độ tự trọng tự tin , yêu thương và tôn trọng con người.Và mục đích cuối cùng là nhằm giáo dục  học sinh ứng xử đúng đắn qua các mối quan hệ hằng ngày một cách tự giác .Trong thực tế cuộc sống , học sinh  luôn gặp phải những mối quan hệ đa dạng , phức tạp, không hoàn toàn giống như những gì mà học sinh  được học. Mặt khác, ở mỗi vùng, miền, mỗi đại phương lại có những đặc điểm riêng biệt, mà SGK không thể đề cập hết được .Để hình thành một cách chắc chắn những hành vi đạo đức đúng đắn trong cuộc sống, bên cạnh việc tổ chức học tập ở lớp qua các hoạt động phong phú với các hình thức, phương pháp dạy học đa dạng, giáo viên  cần cho học sinh  thâm nhập tìm hiểu thực tế , giúp các em có những hiểu biết cần thiết về cuộc sống, có thái độ đúng đắn đối với các sự vật hiện tượng mình tiếp xúc và đặc biệt là định hướng cho các em thực hiện những hành vi đạo đức phù hợp với điều kiện thức tế và khả năng của từng em.
 
Trong dạy học đạo đức 4, tổ chức điều tra là phương pháp tổ chức cho học sinh  tìm hiểu thực trạng những vấn đề thực tế xung quanh liên quan đến bài đạo đức. Điều tra là một cầu nối quan trọng giúp học sinh  vận dụng kiến thức đã học ở lớp vào cuộc sống xung quanh mình, đôí chiếu những điều mình được học qua các tiết học với những gì các em thấy , chứng kiến; mở rộng hiểu biết về thực tiễn xung quanh , hoà nhập với cộng động xã hội , gắn việc học tập ở nhà trường với thực tế xã hội phong phú, Qua đó, các em có thái độ trách nhiệm đối với những vấn đề mà xã hội đang quan tâm giải quyết , định hướng cho việc thực hiện hành vi đạo dức của mình một cách thích hợp , mang tính tự giác cao.
Việc tổ chức cho học sinh  điều tra thực tế khi học môn đạo đức có tầm quan trọng góp phần đạt được mục tiêu giáo dục  đạo đức cho học sinh  Tiểu học  nói chung và học sinh  lớp 4 nói riêng.Giúp các em học sinh  Tiểu học  điều tra thực tế là nhiệm vụ của mỗi giáo viện Tiểu học  khi dạy đạo đức.Sử dụng phương pháp dạy học này như thế nào cho có hiệu quả, làm thế nào để giúp các em tiến hành điều tra thực tế một cách có hiệu quả mà không lãng phí thời gian ?Với những trăn trở đó, tôi đã chọn đề tài:" Kinh nghiệm tổ chức cho học sinh điều tra thực tế khi dạy môn đạo đức lớp Bốn".
 
 
 
B- THỰC TRẠNG
Trong thực tế dạy học đạo đức những năm trước đây, việc tổ chức cho học sinh  tham gia điều tra thực tế rất ít được giáo viên quan tâm. Đa số giáo viên trong trường chỉ chú trọng tổ chức các hình thức dạy học trên lớp, phần giao việc về nhà thường là sưu tầm tranh ảnh, những mẩu chuyện kể, bài thơ, bài hát theo chủ đề của bài học.Nếu có giao cho học sinh việc điều tra thực tế ở địa phương thì việc tổ chức cũng ở mức độ chung chung chưa có hiệu quả thực sự. Dạy đạo đức lớp Bốn chương trình thay sách đòi hỏi giáo viên phải sử dụng phương pháp dự án(tổ chức cho học sinh điều tra thực tế) một cách tốt nhất có hiệu quả thực sự, có tác dụng cao trong việc góp phần thực hiện được mục tiêu bài dạy.
 Ơ mỗi nơi, mỗi địa phương, việc tổ chức cho học sinh điều tra thực tế những vấn đề về đạo đức có liên quan đến bài học khác nhau.ở trường tôi đang giảng dạy, tất cả giáo viên đều chú trọng đến hình thức dạy học này .Một điều kiện rất thuận lợi cho giáo viên khi tổ chức cho học sinh điều tra là đa số giáo viên là ngươì địa phương, do đó tình hình cơ bản ở địa bàn học sinh điều tra cũng được giáo viên nắm bắt sơ bộ.
 Tuy nhiên có lúc, có khi  công việc chưa thật sự có hiệu quả ở từng lớp. Giáo viên còn chưa lập kế hoạch giao việc thật chu đáo, cụ thể; bước hướng dẫn cho các em cách làm việc chưa được kĩ càng, do đó khi thực hiện , nhiều em học sinh còn lúng túng.Cũng có giáo viên còn chưa thật sự tin tưởng vào khả năng của học sinh , nên khi giao  nhiệm vụ hoặc tổ chức cho học sinh
báo cáo kết quả điều tra đôi khi cũng chưa đạt kết quả như mong muốn.
Mặt khác, giáo viên còn gặp một khó khăn phổ biến, đó là nhận thức của phụ huynh học sinh chưa đầy đủ về vấn đề này. Phần đông phụ huynh đều cho rằng việc học tập trên lớp mới là quan trọng, và dạy đạo đức cho học sinh không nhất thiết phải làm những công việc " rườm rà" như thế. Chính vì thế mà có em học sinh khi tham gia điều tra không được bố mẹ đồng tình, cho rằng đó là việc vô bổ.Nhiều phụ huynh trong diện đối tượng được điều tra thì hợp tác không thật nhiệt tình vì tâm lí cho rằng học sinh tiểu học là trẻ con .
Bên cạnh đó, công tác điều tra thực tế của học sinh cũng có nhiều tồn tại. Là học sinh vùng nông thôn, kĩ năng giao tiếp của các em có hạn, môi trường giao tiếp còn hạn hẹp so với các học sinh vùng đô thị. Do vậy khi thực hiện điều tra, gặp đối tượng điều tra là người lớn, các em còn e ngại. Một số em về kĩ năng quan sát, tổng hợp còn hạn chế, dẫn đến kết quả điều tra chưa đảm bảo tính thống nhất:  khi cùng điều tra về một đối tượng nhưng các nhóm lại có kết quả hoàn toàn trái ngược nhau cả về kết quả, cách nhận định , có những yếu tố mâu thuẫn nhau rõ rệt.
 
 
 
 
 
 
 
                             C- BIỆN PHÁP THỰC HIỆN
I-Tạo sự hợp tác từ phụ huynh học sinh :
Việc đầu tiên mỗi giáo viên chủ nhiệm cần phải thực hiện đó là giúp phụ huynh học sinh nhận thức đúng và đầy đủ về công tác tổ chức điều tra thực tế khi dạy học môn đạo đức cho học sinh tiểu học.
Trong cuộc họp phụ huynh học sinh , giáo viên cần nêu rõ tầm quan trọng của việc tổ chức cho học sinh điều tra thực tế trong tất cả các môn học nói chung và môn đạo đức nói riêng .Cần cho phụ huynh thấy rằng đây là một cách học tích cực tạo điều kiện để các em rèn kĩ năng giao tiếp, kĩ năng quan sát, nhận định và kết luận vấn đề, một cách học giúp các em gắn liền kiến thức học được ở trường vào thực tế cuộc sống.Giáo viên yêu cầu phụ huynh cần hợp tác và tạo điều kiện , giúp đỡ để các  em tiến hành công việc thuận lợi. Nếu cần thiết có thể cùng các em thảo luận về những vấn đề có liên quan đến nội dung điều tra thực tế ở địa phương.
Đặc biệt khi điều tra nội dung có tính chất tế nhị như bài:"Tích cực tham gia các hoạt động nhân đạo", học sinh tìm hiểu về  hoàn cảnh của những người khuyết tật ở địa phương, thì ngoài sự hợp tác của bản thân người đó còn có sự phối hợp của người thân trong gia đình, hàng xóm về hoàn cảnh thực tế của mỗi người, sự quan tâm của cộng đồng …
II-Sử dung phương pháp tổ chức điều tra phù hợp với bài học:
           Để việc tổ chức điều tra thực tế của học sinh thật sự có tác dụng và tránh mang tính hình thức, lãng phí thời gian, giáo viên phải chọn lọc xem bài nào cần sử dụng phương pháp dự án, cần tổ chức cho học sinh điều tra, không  nên lạm dụng .
          Trong chương trình Đạo đức 4 có những bài có thể tổ chức cho học sinh điều tra như sau:
          -Biết bày tỏ ý kiến
          - Biết ơn thầy cô giáo
          -Kính trọng biết ơn người lao động
          -Giữ gìn các công trình công cộng
          -Tích cực tham gia các hoạt động nhân đạo
          -Tôn trọng luật lệ an toàn giao thông
          -Bảo vệ môi trường
III- Chuẩn bị nội dung điều tra:
          1- Nội dung điều tra phải phù hợp với tính chất bài học:
          Một trong những yếu tố tạo nên hiệu quả của việc tổ chức điều tra là xác định nôi dung điều tra phù hợp, có tính thiết thực nhất, tránh đưa ra nội dung lan man.
          -Bài: Biết bày tỏ ý kiến: Điều tra về những mong muốn, nguyện vọng của các bạn trong xóm , thực trạng của việc bày tỏ ý kiến (có mạnh dạn bày tỏ ý kiến của mình hay không, cách bày tỏ như thế nào, có bao nhiêu ý kiến được đáp ứng, có bao nhiêu ý kiến không được đáp ứng)
          -Bài: Kính trọng biết ơn người lao động:Điều tra về những người lao động trong xóm em(tên tuổi, nghề gì, hoàn cảnh gia đình)
          -Bài: Giữ gìn các công trình công cộng : Điều tra về những công trình công cộng ở địa phương(tên công trình,  xây dựng từ thời nào, tình trạng hiện tại của công trình và nguyên  nhân, địa phương em đã ;mà gì để khắc phục, ý kiến của em về biện pháp bảo về giữ gìn công trình đó)
          -Bài:Tích cực tham gia các hoạt động  nhân đạo: Điều tra, tìm hiểu về những người khuyết tật ở xóm, thôn(hoàn cảnh bản thân, gia đình,họ cần giúp đỡ những gì, sự quan tâm của cộng đồng )
          -Bài: Tôn trọng luật lệ an toàn giao thông: Tìm hiểu về những lọại đường giao thông ở địa phương, tình tình thực hiện an toàn giao thông, nguyên nhân, những biện pháp do bản thân đề ra)
          -Bài:bảo vệ môi trường: Điều tra tình hình môi trường ở thôn, xóm về nguồn nước, không khí, cây xanh, động vật có ích,...(Tình trạng hiện tại, nguyên nhân cơ bản, nêu biện pháp khắc phục)
          2-Nội dung điều tra phải phù hợp với điều kiện thực tế ở địa bạn học sinh :
          Khi tổ chức cho học sinh điều tra, giáo viên cần chọn lựa nội dung cho phù hợp thực tế, đặc điểm địa bàn nơi học sinh ở.Ví dụ khi dạy bài " Bảo vệ môi trường",học sinh ở xóm thuộc khu vực chợ cần điều tra về tình hình rác thải, cống rãnh thoát nước, mùi hôi…Còn với học sinh ở xóm thuộc khu vực sản xuất nông nghiệp thì điều tra về tình hình ô nhiễm nguồn nước do phân gia súc gia cầm, sử dung thuốc trừ sâu, diệt cỏ, nhà vệ sinh không đúng tiêu chuẩn…; các biện pháp bảo vệ môi trường phù hợp (của địa phương, đề xuất biện pháp của bản thân)
          3-Nội dung điều tra phải phù hợp với khả năng làm việc của học sinh:
          Khi tổ chức cho học sinh điều tra thực tế, giáo viên cần chú ý lựa chọn nội dung, khối lượng công việc cho phù hợp với khả năng của học sinh , trành tình trạng những công việc vượt quá khả năng của các  em. Đối với nhóm học sinh (ở cùng địa bàn) có học lực tốt, sức khoẻ tốt, khả năng làm việc nhanh nhạy, giáo viên cần giao đủ nội dung đã chuẩn bị. Đối với nhóm học sinh có học lực còn hạn chế hơn, hoặc điều kiện sức khoẻ không tốt, khả năng làm việc còn chậm, giáo viên cần cân nhắc giao nhiệm vụ điều tra phù hợp( có thể công việc ít hơn, đơn giản và dễ thực hiện hơn).
          Thực hiện được đièu đó, giáo viên đã giúp các em tự tin, hứng thú hơn khi làm công việc  điều tra, tránh được tình trạng các em chán nản, mất tự tin vì không hoàn thành công việc được giao.
III- Lập kế hoạch giao việc cho học sinh :
          1-Chuẩn bị phiếu điều tra:
          Phiếu điều tra cần được thiết kế thích hợp, có tính khoa học, nội dung dễ hiểu, thuận lợi cho học sinh khi ghi chép, báo cáo.
* Một vài mẫu phiếu điều tra:
 
 
 
 
 
 
 


Líp:                      PhiÕu ®iÒu tra m«n ®¹o ®øc(mÉu 1)
Nhãm:                            Bµi:B¶o vÖ m«i tr­êng
 

 
 
STT
 
 
 
YÕu tè MT
 
 
T×nh tr¹ng hiÖn t¹i
 
Nguyªn nh©n
 
BiÖn ph¸p cña ®Þa ph­¬ng
BiÖn ph¸p cña b¶n th©n
Kh«ng « nhiÔm ¤ nhiÔm Ýt ¤ nhiÔm nÆng      
1 Kh«ng khÝ            
2 Nguån n­íc            
3 C©y xanh            
4 §éng vËt            
 
          NhËn xÐt cña c« gi¸o:
 
 

         
 
 
 
*Tuỳ theo đặc điểm từng nhóm học sinh , giáo viên soạn thêm mẫu 2,3 với nội dung ít hơn hoặc nhiều hơn hoặc thay đổi nội
dung cho phù hợp


Lớp:                PHIẾU ĐIỀU TRA MÔN ĐẠO ĐỨC
Nhóm: Bài:Tôn trọng luật lệ an toàn  giao thông
 

stt Loại đường GT Tình hình thực hiện luật lệ GT Tình hình tai nạn (trong năm, số vụ) Nguyên nhân Biện pháp khắc phục
    Rất tốt Tốt Chưa tốt      
               
 
Nhận xét của cô giáo:
 
 
 


          2-Phân  nhóm: (nếu điều tra theo nhóm)
Tuỳ theo đặc điểm tình hình lớp, giáo viên chia nhóm phù hợp theo địa bàn điều tra, số lương học sinh trong mỗi nhóm không quá đông để tránh tình trạng học sinh đùn đẩy công việc, gây trở ngại khi đi  lại, ảnh hưởng đến hiệu quả công việc.
          3-Giao việc cho học sinh:
          Phần giao việc cho học sinh(cá nhân hoặc nhóm) thực hiện vào cuối tiết học (có thể cuối tiết 1 hoặc tiết 2 tuỳ theo yêu cầu bài học).
          Giáo viên phát phiếu điều tra cho học sinh.Hướng dẫn cụ thể về:
+Nội dung điều tra
+Cách tiến hành thực hiện(quan sát, phỏng vấn, tổng hợp số liệu…)
 +Cách ghi chép vào sổ tay
 +Thống nhất ý kiến trong nhóm(nếu thực hiện theo nhóm),     
+Cách ghi vào phiếu điều tra
+Địa điểm điều tra( tránh giao cho các em điều tra ở những nơi có nguy cơ gây nguy hiểm )
 +Thời gian và thời hạn hoàn thành
+Yêu cầu về kết quả
IV-Kiểm tra việc thực hiện điều tra của học sinh:
         
 

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Từ khóa: tác giả

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 

LIÊN KẾT WEBSITE

TRƯỜNG TIỂU HỌC LÂM QUANG THỰ
Địa chỉ: Thôn Túy Loan Tây 1 - Xã Hòa Phong - Huyện Hòa Vang - Thành phố Đà Nẵng

Điện thoại: 0511.3780210 - Email: thlamquangthu.hv@gmail.com